به قلم کیوان زند (عکاس، فیلم ساز، کارگردان)
هنگامی که به تماشا می ایستم، در تلاشم اندیشه ها و علایق دیروز و امروزم به فردا راه یابند تا...
باور دارم «شگفت انگیز نیست که در نخستین نوشته های مربوط به پیدایش کیهان یا اسطوره های آفرینش، انگیزه ای از اندیشه و خیال درباره آغاز هر چیز می توان یافت که هم از نیازهای جدید جامعه متمدن و هم از مفاهیم خام گذشته های دورِ پیش از عصر نوشتار سرچشمه می گیرد.» با تمرکز روی یک اثر از مجموعه مجسمه های این نمایشگاه، شعری از فروغ انگاره ذهنم شد.
معشوق من با آن تن برهنه ی بی شرم
بر ساق های نیرومندش چون مرگ ایستاد
معشوق من گویی ز نسلهای فراموش گشته است
او وحشیانه آزاد است
مانند یک غریزه ی سالم
(فروغ فرخ زاد)
باورها و علایق امروزم با حجمی که در پیش رویم بود، در فرایند ذهنم درهم می آمیزد و در شگفتی شوق انگیزی، لذت می برم، دوباره و دوباره.
بله، آگاهی اسطوره ای، آگاهی بی زمانی است. یعنی زمان اساطیری طی رویدادهای خاص درباره هستی و نیستی و جاودانگی، معنا می دهد. با این مفاهیم مختصر از کارکرد اسطوره، از آنجا که همه موجودات عالم – از جمله حیوانی به نام گاو- با اسطوره سرو کار دارد، حجم های موجود در نمایشگاه به دلیل نمودهای ظاهری و ترکیب، در عین عدم تطبیق با واقعیت های عینی، بیانی رمزگونه به خود می گیرند که بازکردن آن رموز، بیننده را به فعالیت ذهنی و همزادپنداری با هنرمند وامی دارد.
به نظرم هنرمند در اینجا با توجه به معنی مبسوط گاو در ایران باستان، به خلق آثار خود پرداخته. در ایران باستان، گئوش یا گئو به معنای گاو و فرشته ی حافظ چارپایان، که نام گاو از آن مشتق شده و دارای معنی بسیار گسترده ای است که به همه چارپایان مفید گفته می شود. حتی اسم فرشته حافظ جانوران مفید، ریشه در این کلمه دارد. هنوز پارسیان کشتن گاو را ناروا و خوردن گوشت آن را ناگوار می دانند. در اوستا به کالبد و روان این فرشته درود فرستاده می شود. درونمایه بسیاری از اسطوره ها، آفرینش جهان و خاستگاه انسان است. دسته ای از انسانها معتقدند که پیوندی نزدیک با حیوانات دارند و خود را بازمانده نیائی می دانند که ویژگی های انسانی و حیوانی داشته است.
گویند فریدون را گرزی بود به شکل سر گاومیش با دو شاخ بر آن که از آهن ساخته شده بود و در ستیز با ضحاک وسیله ی رزم او بود. نیز آنرا در بزم و رزم همراه داشت. زیرا گاوی به نام برمایه او را با شیر خود پرورده بود.
یکی گاو برمایه خواهد بدن جهانجوی را دایه خواهد بدن
(فردوسی)
ریحانه گرجیان با تاکید بر قدرت اسطوره ای گاو و تأثیر وجودیش در ابعاد مختلف که خاستگاه انسانی دارد، از سویی جسورانه با ارج گذاشتن بر توان جسمانی مردان، همه ی انگاره های سلطه جویانه تاریخی ایشان را پست و پلشت، و با تقدیس جنسیت و اصل زایندگی زن، چنان بر شاخسار کلیت وجود، یعنی آنیما و آنیموس تأکید می ورزد که مفاهیم قدرت را به رقص شیوا یی وامی دارد (تصویر حجم رقص گاو) و هستی را به بیان خود مجسم می سازد(که دست مریزاد، تو آن می کنی که به جوهره ی زندگیت برازنده است. زندگی، زندگی می کنی و زندگی را ارج می نهی).
نگاه و رویارویی قدرتمند و خلاقانه، ضمن تقبیح چنبره ی غفلت و خطای نظریه برتری جنسی مردان، به هماهنگی عناصر نظام هستی ین (مادینه) و یانگ (نرینه) نظر دارد که از دیدگاه کارل گوستاو یونگ در هر نوع جنسیتی به صورت آنیما و آنیموس کارکردی مکمل دارند.
نر و ماده گاوان ابر یکدگر به گشنی کرشمه کن و جلوه گر
اسدی (گرشاسب نامه)
هنرمند با خلق آثار جسورانه اش از سویی سلطه جویی مردان در جوامع را تقبیح و از سوی دیگر با ارج گذاشتن و تأکید بر توان جسمانی مردان، با تقدیس جنسیت و اصل زایندگی زنان که موجب تداوم هستی است، می خواهد ما را از چنبره ی غفلت و رد باور نظریه برتری جنسی مردان آگاه سازد
_____________________
1- شیوا یکی از بلندپایه ترین ایزدان آیین هندو و نگهدار زمین و آسمان است. شیوا رقصنده ی کیهانی است که رقص الهی خود را با منظور نابود کردن کیهان فرسوده و آماده سازی وضعیت برای آغاز روند آفرینش توسط خداوند را انجام می دهد.
2- جفت شدن حیوانات باهم. رفتن جانور نر بر بالای جانور ماده. (لغت نامه دهخدا)